Yazar ve yönetmen koltuğunda Alphan Eşeli’nin oturduğu “MUTTER”, dünya prömiyerini New York’ta düzenlenen “25. Tribeca Festivali”nin korku türüne özel Escape from Tribeca bölümünde yaptı. 33. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali’nden de dört ödülle döndü ve İstanbul’daki ilk gösterimi “KORK Film Festivali” kapsamında geçtiğimiz hafta gerçekleşti. Film, -okuyabildiğim kadarıyla, neredeyse- tüm eleştirmenlerden olumlu yorumlar aldı. Eleştirilerin en dikkat çekici kısmı, başrolündeki Hazar Ergüçlü’ye dizilen methiyeler. Hiç de haksız değiller zira Ergüçlü tek başına, tüm filmi sırtında taşıyarak yükseliyor. Bu alışılmadık performansı sırasında beyaz perdede ona Güven Kıraç ve Erdeniz Kurucan eşlik ediyor.
Elbette filmin tek alameti farikası oyuncuları değil; aslında pek çok açıdan oldukça iyi kotarılmış bir film var karşımızda. Özellikle, Karadeniz’in yemyeşil ormanları ve kasvetli göğü altında dumanlar, sisler, huzursuz ve titrek elektrik ışıkları arasında seyircinin derin bir nefes alma ihtiyacı duymasına neden olan Özkan Karaköse’nin sinematografisi takdiri fazlasıyla hak ediyor. Bu tekinsiz atmosferi birinci dereceye yükselten bir diğer ana unsur ise Tristan Bechet imzalı müziği.
Filmin açılışı, Karadeniz’in engebeli köy yollarında son sürat ilerleyen aracın aksiyon dolu sahnesiyle başlıyor. İlk sahnenin aksiyonu ne kadar yüksekse, hikâyenin ilerleyişi de o denli yavaşlayacak. Zira çocuk büyütmek zor, meşakkatli, yorucu ve yoğun bir süreç. Gül (Ergüçlü), arka koltukta ve doğum yapmak üzere, daha sonra öğreneceğiz ki aslında doğuma daha iki ayı var. Ancak hastaneye yetişemeden, aracın arka koltuğunda nur topu gibi yavrusuna kavuşuyor. Filmin tek premisi “canavar bebek doğuran bir anne” olduğu için bu kısımlar spoiler değil, aynı bu sevimli bebeği görünce kendisini dağlara vuracak denli büyük bir şaşkınlıkla kaçıp gidecek babanın sürpriz olmadığı gibi. Gül, artık tek başına.
Araçtaki doğum, Gül’ün çığlıklarını kanına karıştırıyor. Bebeğini belli belirsiz görebildiğimiz bu sahnede, şimdiden hikâyesi başlıyor. Artık sürücü koltuğuna bizzat kendisi geçip yavrusunu evine götürüyor. Evleri de dağın bir başında. Karadeniz’in yeşil dağlarının ortasında ve hem kasabaya hem de insanlara uzak. Dünyalar savaşının ardından zar zor bulunup yerleşilen bir sığınak gibi. Hani derler ya, burada başıma bir şey gelse kimseler duymaz. İşte tam da öyle bir evde yaşıyor Gül, artık yalnızca bebeğiyle. Ev o kadar derme çatma, kire pasa bulanmış bir hâlde ki bebek hiç uyumsuz kalmıyor o resmin içinde. Ergüçlü’nün ara sıra aynaya yansıyan kirli görüntüsü de, makyaj yapmak isteyip aslında hiç malzemesi kalmadığını fark ettiğinde, kendi kanıyla dudaklarını ve yanaklarını boyadığı sahnenin ardından ortama uyumu tam olarak yakalıyor. Hiç kuşkusuz film, devamlı olarak annenin çocuğu ile hayatta kalabilmek adına “kendi kanını” akıttığını tekrarlıyor. Bu sahnenin hemen ardından, dantelli çorabı ve mini eteği ile yolun kenarına çıkıp araçların ilgisini çekmesi de boş değil. Bunu, bir “komünyon” alegorisi olarak görmek bile abartı olmaz; eti ve kanı…
Çocuğunu kabul etmeyecek adamları hayatından kafasına vura vura çıkarıyor Gül. Yapayalnız ama dimdik olmayı seçiyor. Doğum sahnesindeki belli belirsiz görünümünün ardından bebeği ne zaman görebilsek, her bir dakikasının seyircinin başına vuran bir etki yaratması da hiç boşuna değil. Zira aşırı kısıtlı bir görüş imkânı, etkisini arşa çıkarıyor. Yönetmen Eşeli, bu bebeğin ortaya çıkabilmesi için aylar harcamış. Canavarcık bebiş aslında canavarlarına çok aşina olduğumuz ve yönetmenin ilgisini “Alien: Covenant” zamanında çeken Matt Hatton’ın tasarımı. Hatton, Eşeli ile aylarca çalışmış ve deneme taslaklarının sayısı 150’yi bulmuş. Söyleşiden çok küçük bir not eklemem gerekirse, bildiğimiz ünlü Alien tasarımının aksine, canavar bebek tasarımının en önemli odağı olarak gözleri belirlemişler. Eşeli gözleri, anne ile bebek arasındaki derin ve sarsılmaz bağın en önemli aracı olarak gördüğünü söylüyor.
Yönetmenin böylesi bir filmi annesine ithaf etmesi de filmin anlamını doğrudan etkiliyor. Ana unsuru korku öğesi olan canavardan olabildiğince uzak tutup bu çerçevenin içinde, ataerkil bir coğrafyada yalnız bir anne olmanın zorluklarını brutal şekillerle ele alıyor. İki farklı tür sinemasını bir potada eritmeyi başarıp melez bir tür ortaya çıkarıyor. Her melezde olduğu gibi, ortaklıklar üretmeye çalışırken iki ayrı türün belirleyici köşelerini de biraz törpülüyor. Dolayısıyla ülkemizde yerli yapımlarda pek örneğini göremediğimiz “body horror” sıfatı sizleri yanıltmasın; üç beş zorlayıcı sahne dışında sanat filmlerine gönül vermiş izleyicileri de hiç eli boş göndermiyor film. Dosdoğru söylemem gerekirse, büyük bir kısmı için çok ama çok sevdiğimiz Lynch klasiği “Eraserhead”in annenin gözünden anlatıldığı bir versiyon bile diyebilirim. Biraz merak uyandırabildiysem ne mutlu.
Şimdiden iyi seyirler!