İnceleme

Her şeye sahipken daha fazlasını istemek: Paper Tiger

Reagan dönemi Amerika’sını “herkes, bir diğerinden daha zengin olmak istiyor" cümlesiyle kısacık özetleyen film, öyküsündeki aile dramını trajik bir kahramanlık anlatısına çevirmeyi başarıyor.
post image

James Gray’in dokuzuncu uzun metraj filmi Paper Tiger, şimdiden yönetmenin en iyi filmi olarak değerlendiriliyor. Seyircilerini Reagan döneminde sınıfsal eşitsizliklerin arşa çıktığı, bireysel zenginleşme yarışının kızıştığı, 80’li yılların New York’una davet eden film, hem bir mafya filmi hem aile draması. Bir suç filmi ama estetiği abartılı bir kara film/film-noir değil. Kuşkusuz, çarpıcı bir dönem filmi ve bu başarısının ardında Gray’in daha önceki filmlerinde de birlikte çalıştığı Joaquin Baca-Asay bulunuyor. Baca-Asay, perdeden yüzümüze yansımasını hayranlıkla seyrettiğimiz o sıcacık görüntüyü planlamak için altı aydan uzun süre harcamış. Ama ne şahane olmuş! Röportajında bu başarıyı, “İlk görüşmelerimizde James hemen, çağdaş sinemanın imgelerinden uzaklaşmaktan bahsetti. Visconti tarzında, kaderin musallat olduğu bir Amerikan filminden söz etti. Tabii ki film 1986’da geçiyor, ancak o yılları ekranda yeniden yaratmanın ötesinde, zamanın yıprattığı bir tür güzelliğe, kader temasıyla beliren estetiğe ilgi duyuyordu. Her kare, sararmış, antika bir görünümle, sanki görüntünün kendisi çürüyor, parçalanıyormuş gibi, ölüm ve kayıp duygusunu iletmeyi amaçlıyordu. Biliyorsunuz, James ilhamını esas olarak 1980’ler ve öncesindeki filmlerden alıyor. İkimiz de 1970’lerin sinemasına, özellikle de altın standart olarak kabul edilen Gordon Willis ASC’nin (Godfather ve Annie Hall gibi başyapıtlarla, sinematografisine uzak olmadığımız görüntü yönetmeni) çalışmalarına derin bir sevgi besliyoruz.” diye anlatmış. Böyle söylendiğinde de klasik film tanıtım cümleleri gibi anlaşılmasın: İkili gerçekten eski görüntüler elde etmeye karar vermiş ve ilk andan LED ışıkları devreden çıkarmış, tüm konforuna rağmen.

Bir aile meselesi

Armageddon Time’dan da bildiğimiz, o tanıdık atmosferin devamı olarak da değerlendirilen film aslında zaten bir devam filmi niteliğinde tasarlanmış. Ancak Anne Hathaway ile Jeremy Strong’un canlandırdığı karakterler, oyuncuların planlarının başka film setleriyle çakışması yüzünden iptal olmuş. (Zaten geçtiğimiz yıllarda Hathaway için doyum noktasına da ulaştık gibi mi sanki?) Böylece Gray hem hikâyeyi hem anlatış şeklini hem de oyuncu kadrosunu elden geçirmiş. (Sanırım bu noktada “iyi ki!” demeliyiz.) Zira film New York Film Festivali’nin açılışını yaptığından beri Adam Driver’ın kariyerindeki en iyi performansı olarak yorumlanıyor. Aslında onun performansına dair gördüğüm en haklı yorum da görüp artırmak istediğim “büyüleyici bir fırtına gibi…” oldu. Hem aşırı özgüvenli hem çaresiz, hem gözü kara bir kahraman hem de endişeli bir kardeş, hepsi aynı anda aynı kişide: Adam Driver. Elbette, o ne kadar harikaysa ona eşlik eden Scarlett Johansson ve Miles Teller da olağanüstü. Üçlü, 80’lerin sonlarında geçen bir New York suç hikâyesinde, birbirlerine tuhaf şekilde bağlı aile üyeleri olarak bir aradalar. Neredeyse gözle görülebilen katı bir gerginlikte, Driver ve Teller, Gray ve Irwin Pearl kardeşler arasında ciddi bir asimetri var. İki oğlu ve otoriter eşi ile mütevazı bir yaşam süren mühendis Irwin ve karşısında, jilet gibi takımı ve tüm karizmasıyla eski polis Gary, zengin olduğundan bahsetmiş miydim?

Irwin, eşi ve oğullarıyla evlerine daha yeni dönmüşken Gary geleceğini söyler. Sapsarı perukları ve devasa çerçeveli gözlüklerinin ardındaki gösterişli Johansson, Hester rolüyle bu fikirden hiç hoşlanmaz; bavulları açması ve ortalığı toplaması gereklidir. Ancak daha ilk andan Irwin’ın, Gary’ye “Hayır” diyemediğini anlamamızı sağlayan bu küçücük sahneden sonra muhteşem Gary girer. Şehrin en ünlü biftek restoranından bir ekip ve tabakları dolusu yemek de onunla birlikte gelir. Anlarız ki Irwin’ın sessizliğinin aksine Gary büyük ve gösterişli girişlerin, etkileyici şovların adamıdır. Yoksa bu asimetri, filmin başından beri hissedilen gerginliğin sebebi mi? Hatta bazen yemek masasındaki sıradan bir sohbette Irwin’in oğulları da Gary amcaları gibi gösterişli bir yaşam istediklerini söylerken, havada ışıldayan kıvılcımlardan anladığımız sürtüşme, aralarındaki bu bağın tuhaf şeklini de ayrıca ve yeniden sorgulamamız için mi? Eski bir polis memuru, nasıl bir işe girmiş ki bu denli şaşaalı bir yaşamı var? Ve yeğenlerine büyük bir gururla gösterdiği “çorabının içinde sakladığı silahını” da göz önünde bulundurarak, bu yetkinliklerinin temelini pek aydınlık bir yerden inşa ettiğini sahiden düşünebilir miyiz?

Zaten her şeye sahiptik…

Irwin ve Gary, zıt kardeşler arasında hissedilen bir rekabete sebep olan, yine de birbirine gözü kapalı güvenmenin ve ailenin arkasını kollamanın biraz karanlık ve yine fazlasıyla tuhaf şekillerinde birleşiyorlar. Teklif reddedilemeyecek Gary’den geliyor ve Gowanus Kanalı’nda yeni girişeceği bir su arıtma projesinde Irwin’in mühendislik becerilerini kullanmak istiyor. Ne yazık ki ilk andan itibaren bir şeylerin ters gideceğini biliyoruz. Irwin, oğullarını (biraz da onlara havalı görünmek için) kanala götürüp projelerini anlatmak isterken yasa dışı bir olaya tanık oluyorlar. O, odada eli kolu bağlı tutulurken oğulları arabada son derece vahşi kabadayılarla yalnız kalıyor. (Çocukların arabada Rus mafya üyeleri tarafından korkutulduğu bu sahne, yönetmenin çocukluğunda bizzat deneyimlediği bir olaymış. Kanım dondu.)

Irwin zaten Gary’nin deyimiyle “sokağa yabancı” ve olan bitenin gerçek mahiyetini anlamaktan biraz uzak. Gary ise polislik geçmişinden, bağlantılarından ve itibarından aldığı güçle Rusların çok da ciddiye alınmasına gerek olmadığını iddia ediyor. Ona göre Rus mafyası icraattan uzak, sadece gözde büyütülen bir Paper Tiger. Film, tam da bu kırılma noktasından sonra neden ünlü bir Yunan Tragedya alıntısı ile açıldığını bize göstermeye başlıyor. Kardeşler, beklediğimizden bile çok daha hızlı şekilde the kötü adamla — Rus mafya babası Bogoyavich (Victor Ptak) ile — karşı karşıya geliyorlar. Böylece her tragedya kahramanı gibi Gary’nin de olan biten hakkında sonsuz bir güven duyduğu bilgisi ve deneyimlerinin aslında gerçek hayatta neredeyse hiç karşılığı olmadığını kısa sürede anlıyoruz. Zamanında star bir memur olsa da polis dostlarından destek göremiyor, Rus’a vermesi gereken para için evini satamıyor, hatta kardeşinin evini dahi koruyamıyor. Onun aksine mafyanın erişimi sınırsız. Yorumları karıştırırken özellikle Cape Fear tarzı bir tehdit benzetmesini gördüğümde şöyle bir durdum. Çünkü gerçekten de evet, tehlikede hissetmesini istediğin insanların nefesini enselerinde hissetmelerinin en iyi örneklerini bize Cape Fear vermişti. Ve yine evet, bir Rus mafyası tarafından tehdit edildiğin sırada ailenin evinde, onlarla birlikte yatıp bebekler gibi uyumamalısın. Uyursan birileri sen uyurken evine girip senin, eşinin ve çocuklarının fotoğraflarını çekebilir. Daha ürkütücü olabilir miydi?

The Hollywood Reporter’dan David Rooney, “Gray ve muhteşem oyuncu kadrosu, Aeschylus’un sözlerine kulak vermek yerine Amerikan Rüyası’nın peşinden çok pervasızca koşmanın ağır bedelini ortaya koyan, sarsıcı bir filmde muhteşem bir performans sergiliyor ve filmin kontrolünü tamamen ellerinde tutuyorlar. Ronald Reagan dönemi, zenginliğin artık sadece bir hedef değil, bir saplantı haline geldiği ülkenin tarihsel sürecindeki kesin bir nokta gibi görünüyor.” diyor. (Pearl ailesi gerçekten de öyleydi.) İşler kontrolden çıkınca Irwin’in ağzından şu cümleler çıkıyor: “Zaten her şeye sahiptik…” Gary’nin, onun etkisinde kalan eşinin ve oğullarının aksine, o hiçbir zaman daha fazlasını istememişti. Bu açıdan Gary hakikaten de tüm o üst perdeden yaptığı şovlar ve vaatleriyle olayların fitilini ateşleyen kişi. Aynı zamanda kendisini olduğu gibi değil, Rus mafyasına kafa tutabilecek güçte gören bir eski polis. Bir Paper Tiger. Ancak hikâyenin sonuna geldiğinde gerçekliğini görebilen biri. Ve yine de sevdikleri için her şeyi göze alan kahraman. Neresinden bakarsak bakalım, o efsanelere konu olacak denli cesur, gözü kara bir kahraman. Filmin sonu da tam da onun kahramanlığına yakıştığı gibi.

İyi seyirler!



İlgili Yazılar
Development by Bom Ajans