Röportaj

Barış Demirel: “Müziğim de ben de sürekli değişiyoruz…”

Tüm enstrümanları tek başına çaldığı dördüncü solo albümü Gecem Ağlar Gündüze Damlar’ı yayınlayan Barış Demirel ile stüdyo mutfağını ve şarkılarını konuştuk.
post image

Trompeti yalnızca eşlikçi bir nefesli olmaktan çıkarıp hip-hop, Anadolu motifleri ve alternatif pop arasında kendi anlatı dilini kuran Barış Demirel, diskografisinin en olgun ve en kişisel durağıyla karşımızda. Kariyerinde dönüm noktası niteliğindeki Mutluluklar albümünün 5. yıl plağı heyecanını taze yaşamışken, 2,5 yıllık titiz bir stüdyo mesaisinin ürünü olan dördüncü solo albümü Gecem Ağlar Gündüze Damlar’ı dinleyiciyle buluşturdu. Neredeyse tüm enstrümanları ve prodüksiyonu tek başına sırtladığı; Gülinler, Can Kazaz ve Ezgi Ayvalı’nın dokunuşlarıyla zenginleşen bu yeni dünyayı ve 2001 yazının gün batımından kalabalık üflemeli sahnelere uzanan hikâyeyi Barış ile konuştuk.

Barış, ben sohbete başlarken biraz geriye gitmek istiyorum seninle. Geçtiğimiz aylarda senin için hem kariyerinde hem de dinleyicinle kurduğun bağda çok özel bir yeri olan “Mutluluklar” albümünün 5. yılına özel plağı yayınlandı ve bu heyecanını yakından gördük. Trompetçi kimliğinin yanına şarkı yazarlığını ve vokalini cesurca koyduğun o dönüm noktası albümü 5 yıl sonra plak formatında eline aldığında neler hissettin; o günkü Barış ile bugünkü Barış arasında nasıl bir diyalog kuruldu?

Bugünkü Barış ile o günkü Barış arasındaki köprüyü düşününce aklıma ilk şu geliyor: 5 yıl önceki Barış’a bugünkü seçimlerimi, hayatımı ve yaptıklarımı gösterseler, “Şaka yapıyorsunuz herhalde” derdi. Çünkü hayatta ahkâm kestiğim, büyük konuştuğum ne varsa başıma geldi. Artık hiçbir konuda büyük laflar etmemeye gayret ediyorum. Mesela 10 sene önce bana “Mutluluklar” albümünü dinletseler kesin beğenirdim ama “Nasıl yani, ben şarkı söylediğim, trompet ve singer-songwriter ekseninde bir albüm mü yapmışım?” diye çok şaşırırdım. Yaptığım müzik hiçbir zaman tek bir tarza bağlı değildi; hep eklektik, farklı sound’ların içine serpiştirildiği bir yapısı vardı. Ama Mutluluklar’da singer-songwriter tavrı, şarkı söylemek, hip-hop, sinematik dokular ve tabii ki trompet bir araya geldi. Tıpkı özel hayatımda olduğu gibi; 2-3 sene önce “Asla evlenmem, köpek sahiplenmem” derken bugün evliyim ve köpeğim Kumpir olmadan uyuyamıyorum. Hayat insana öğretiyor.

“Mutluluklar bir kararla başlamadı; yaşadığım her şey beni o albüme getirdi…”

Aslında Mutluluklar sadece müzikal bir dönüşüm değil, hayatındaki büyük bir kırılmanın da ürünü. Pandeminin herkesi durdurduğu o dönemde senin için nasıl bir kapı açıldı?

Mutluluklar benim için yeni bir dönemin başlangıcıydı. Pandemi dönemiydi; herkes gibi benim de önümü göremediğim ama önümü görmeyi de çok umursamadığım, her şeyin durduğu bir zamandı. Grup müziğinin dışında solo notlar almaya başladım, Da Poet’le birlikte işin içine giriştik ve hayatımda yeri hep özel kalacak o albüm ortaya çıktı. Sağ olsunlar, insanlar çok sevdi, beni bambaşka bir dinleyici kitlesiyle tanıştırdı. Konserlerimde şarkıları ezbere bilen bir kitle oluştu. Pandemi çoğu insan için çok zordu ama benim için yepyeni bir dönemin başlangıcı oldu. 10 yıllık bir projeyi, eski düzeni geride bıraktım. Mutluluklar bir kararla başlamadı, yaşadığım şeyler beni o albüme getirdi.

İlk plağının Mutluluklar’ın 5. yılına kısmet olması da ayrı bir heyecan. Kartonetteki o meşhur “mal varlığı” notundan bugüne baktığında, bu albümün diskografideki ayrıcalıklı yerini nasıl görüyorsun?

Benim hep bir plağım olsun istiyordum ama plak gerçekten maliyetli bir iş. O dönem Gülbaba Müzik çok vizyoner bir yaklaşımla bu işe girdi; albümün 5. yılı gelirken baktım, toplamda 7 albümüm olacak ama bir tane bile plağım yok. Gülbaba’ya gidip “Bunu plak yapalım” dedim, onlar da çok sıcak baktı. Yanına bir de mavi bere merch’ü ekledik. Plağı eline alıp kapağını açtığında o döneme dair fotoğraflar, notlar görünür. Hatta o dönem kartonete espriyle karışık mal varlığımın fotoğrafını koymuştum: Bir JBL hoparlör, yırtık bir ayakkabı… Espriydi ama bir yandan da gerçeğimdi. Bugün baktığımda Dans Pisti Cenazesi’nde mesela “Şimdiki aklım olsa bazı şarkıları daha uzun sololarla, daha yoğun trompetle düzenlerdim” dediğim yerler oluyor ama Mutluluklar hep ayrı kalacak. 15. yılı bile gelse kutlamasını yapacağız. Neticede kısıtlı bir kitlenin bildiği müzisyenleriz ve hâlâ ‘Kâkülünde Ak Oldum’un dinlenmesi, sevilmesi sayesinde konserler veriyor, festivallere çıkıyoruz. Değerli benim için.

Bu kadar uzun bir yolculuğun ardından şimdi 4. solo albümün “Gecem Ağlar Gündüze Damlar” ile karşımızdasın. Ve bu albümün “yolda olmanın, pes etmeyi reddetmenin, nostaljinin, özlemin, dostluğun ve barışmanın” hikâyelerini anlattığını vurguluyorsun. İki önceki albümün “Bi’ Aralar İyiydim”deki o geçmiş zaman hissinden, bugün geceyle gündüzün birbirine karıştığı ama pes etmeyen bu ruh haline nasıl geçtin?

Bi’ Aralar İyiydim, kişisel şehirli dertlerin, birey olmanın, sevilmek ve unutulmamak istemenin duygularıyla yapılmış bir albümdü; o 1 sene içindeki ruh halimi yansıtıyordu. Gecem Ağlar Gündüze Damlar ise 2,5 senemi verdiğim, üzerinde en uzun çalıştığım albüm oldu. Önce demoları kaydettim, sonra ayıklamaya başladım; yeniden çalmalar, temize çekmeler, mix aşamasındayken şarkıyı durdurup baştan kaydetmeler… Özlediğim enstrümantal parçaları da içine serpiştirdim. Bu 2,5 senede hayatımda çok şey değişti. Küstüğüm, barıştığım, kaybettiğim, saldığım insanlar oldu. Bu süreçte eşim Ezgi hayatıma girdi. Örneğin ‘Ne Öfkem Kaldı Ne Özlemim’in sözleri Ezgi’ye ait; daha önce Kafkaokur dergisindeki köşesinde yayınlanan metinlerindendi. Açılış şarkısı ‘Deli Gönül Atla Diyor’u da birlikte yazdık. Albüme adını veren ‘Gecem Ağlar Gündüze Damlar’ı ise Ezgi’nin benden önceki bir döneme ait dertli bir gününü, onun ağzındanmış gibi yazdım; klibinde de kendisi oynuyor. Bunun yanında ifadesini çok sevdiğim Gülinler ve Can Kazaz albüme dahil oldu. Can, ‘Söz Etsem İsmine Yazık’ parçasının sözlerini sil baştan yazdı ve birlikte söyledik. İlk önce kendim söz yazmıştım ama beğenmemiştim. Can, o noktada önemli bir dokunuşta bulundu.

“Tek başına olmanın en büyük kolaylığı, sınırsız deneme yanılma şansının olması…”

Künyeye baktığımızda klasik, elektrik ve bas gitardan klavyeye, perküsyondan beat yapımına ve kayıtlara kadar neredeyse her enstrümanda senin imzan var. Stüdyoda her şeyin başına tek başına geçmek sana nasıl bir özgürlük alanı açtı; diğer yandan kendi kendinin prodüktörü olmanın en zorlayıcı tarafı neydi? Senin ne kadar titiz birisi olduğunu çok yakından biliyorum.

Tek başına olmanın en büyük kolaylığı, sınırsız deneme yanılma şansın olması. Bugün “Bu süper oldu” deyip ertesi gün “Kendimi kandırmışım, hiç olmamış” diyerek başa dönebiliyorsun. Üstelik bir zaman baskım da yoktu; Avrupa Müzik demoları 2 sene önce kabul etmişti ama “Şu tarihte çıkar” diye hiçbir baskı yapmadılar, o anlamda yaklaşımları çok kıymetliydi. Bana sık sık “Başkasının prodüktörlüğünü yapar mısın?” diye soruyorlar. Şimdilik hiç niyetim yok çünkü başkasının prodüktörlüğünü yapmak demek: revizeler, başkasının egolarını ve kaygılarını yönetmek, ikna süreçleri demek. Kendi işimde ise çok daha esnek ve disiplinliyim. Evimin üst katında bir stüdyom var, orayı bir “takılma alanı” olarak değil, tamamen bir iş yeri gibi görüyorum. Oraya yemek, içki girmez; video izlenmez, oyun oynanmaz. Girerim, enstrümanımı çalarım, hiçbir şey çıkmıyorsa bile bol bol eskiz kaydederim, işim bitince çıkarım.

İlk dönemlerindeki o doğaçlama ve kolektif caz/fusion enerjisinden, bugün tüm enstrümanları tek başına çaldığın, daha içe dönük ve şarkı yazarlığı odaklı bir yapıya evrildin. Ve filtresiz bir müzik yapıyorsun aslında, içinden ne geliyorsa o. Dinleyiciyle kurduğun bu filtresiz bağda “kusurluluğu” ve “samimiyeti” müzikal bir estetik olarak nasıl konumlandırıyorsun?

Üretim aşamasında her şeyin kıyısına köşesine elbette çok dikkat ediyorum; şarkı yazarlığında da enstrüman icrasında da sound’un gerektirdiği belli kurallar var. Ama kendi şarkım olunca işin içine doğaçlamayı katmayı, bazı kalıpları bozmayı seviyorum. Senelerdir aynı şarkıları çalarken olduğu gibi tekrar edemiyorum. Soloyu değiştiriyorum, melodiye yeni şeyler ekliyorum, şarkıyı hafifçe kurcalıyorum. Sahne ile kayıt ayrı dünyalar. Sahnede yanlış şarkıya girdiğim de oluyor, sözü unuttuğum da; bazen seyirciye dönüp “Bir dakika, bu şarkıyı baştan alalım” diyorum. Önemli olan o anları tatlı bir samimiyetle geride bırakmak. Stüdyoda ise kusurlara pek yer vermemeye çalışırım ama bazen bilinçsizce ortaya çıkan bir ses oraya çok yakışabiliyor. Mesela “Kanadıkırık” şarkısının sonunda trompetle içe kapanık bir öksürük gibi bir ifade çalmıştım. YouTube yorumlarında kimi o sesi beğeniyor, kimi “Orada niye öyle bir şey çalmış?” diyor. Bob Ross’un meşhur bir sözü vardır ya: “Hata yoktur, mutlu rastlantılar vardır.” Bu da o hesap işte.

“Deli gönül atla diyor ama atlayamıyorsun…”

Albümü eşin Ezgi Ayvalı ile sözlerini yazdığın “Deli Gönül Atla Diyor” ile açıyorsun ve bu parçanın vokal-trompet kayıtlarında Da Poet’in imzası var. Hem hip-hop sahnesiyle kurduğun o eski dostluğun bir yansıması hem de dinleyiciyi hemen yola çıkmaya davet eden bir açılış. Bu şarkıyı neden bir hoş geldiniz şarkısı yapmaya karar verdin?

Bu şarkıyı daha bağıra bağıra söylemem ve trompetleri de gümbür gümbür kaydetmem gerekiyordu, o yüzden soluğu Da Poet’in stüdyosunda aldım. Bu arada albümdeki enstrümantal parçalardan ‘Arkadaş’ da doğrudan Da Poet’e ithaf ettiğim bir şarkıdır; dostluğumuzun böyle özel bir yeri var. ‘Deli Gönül Atla Diyor’ aslında bir ikilemi anlatıyor: Deli gönül atla diyor ama atlayamıyorsun. Hayatta bazen insanın “Şalteri kapasam da kurtulsam” dediği, çok kaygılı ve içine kapandığı anlar olur hani. Bir yandan da sevdiğinden ayrı düşmüş, onsuz tamamlanamayan birinin özlemini temelde bir türkü hissiyatıyla kurguladım. Bu albümde bilerek ve isteyerek türkü çağrıştıran o Anadolu dokularını kullandım.

Yine Ezgi’nin sözleriyle şekillenen bir diğer parça ‘Ne Öfkem Kaldı Ne Özlemim’de (ki biz bu şarkıyı albümden çok önce duymuştuk) de Gülinler ile çok özel bir düete imza atmışsın. İsmindeki o kabulleniş ve dinginlik duygusu Gülin’in sesiyle birleşince ortaya nasıl bir atmosfer çıktı; bu işbirliği nasıl gelişti?

Gülin ile ilk kez Barıştık Mı döneminde konuklu bir konserimizde yan yana gelmiş, Büyük Ev Ablukada’dan ‘Boşluk’u çalmıştık. Ben zaten Fırtınayt’tan beri onların müziğine hayrandım. Sonrasında Gülin kendi akustik şarkılarını yayınlamaya başladığında hem ifadesine hem şarkı yazımına daha da bağlandım. Hatta Mutluluklar albümünü yaparken zaman zaman “Burada Gülin olsa nasıl yazardı?” diye düşündüğüm çok olmuştur. “Bi’ Aralar İyiydim” albümündeki ‘Ağlamak İstiyorum Sayın Seyirciler’in ikinci bölümünü birlikte söyleyecektik ama o dönem kısmet olmamıştı. Bence Gülin özünde çok içli, yoğun bir karakter; şarkılarında hem enerjik ve alaycı hem de çok kırılgan bir taraf var. ‘Ne Öfkem Kaldı Ne Özlemim’ gibi derdi çekilmiş ama artık bir kabullenişe ve ferahlığa ermiş bir hikâyeye Gülin’in sesinin çok yakışacağını hissettim. Onun sesi girince şarkıya öyle bir ferahlık geldi ki sanki tren ya da araba camından dışarı bakıyorsun, tabelalar, insanlar ve bütün dertler geride akıp gidiyor. Zaten bu albümde de genel olarak müziğimde de hep bir “yolda olma, geride bırakma, helalleşme ve salma” hali var. Dikkat ettim de şarkılarımda sürekli yollardan, otobanlardan, yola çıkmaktan bahsediyorum. Galiba oturmak, olduğum yerde saymak istemiyorum; müziğim de ben de sürekli değişiyoruz.

Albümde 5 sözlü parçanın yanında “Arkadaş”, “Galiba Kaybediyoruz Abi” ve “2001 Yaz Tatili Nasıl Geçti?” olmak üzere 3 enstrümantal parça yer alıyor. Özellikle “Galiba Kaybediyoruz Abi” gibi sinematografik ve ironik bir ismi sözsüz bir parçaya verirken zihninde nasıl bir sahne canlanıyordu? (Onun dijitaldeki canvas’ı da çok ilginç mesela :)) Ve senden enstrümantal parçalar dinlemeyi özleyenler sence doyacak mı bu şarkılarla?

‘Galiba Kaybediyoruz Abi’ ismini sonradan alan bir parça. Demosunu ilk 2023 yılında bulmuştum ama o dönem yayınladığım işlere koymadım. Önce üzerine söz yazmayı, başka müzisyenlerle ortak bir şarkı formuna çevirmeyi denedim ama o da olmadı. Sonunda enstrümantal olarak kalmasına karar verdim. İsmi doğrudan futbol maçlarında hissettiğim o duygudan geliyor: Dakika 86 olmuş, takım hâlâ oyun kuramıyor, geriden döneceği de yok ve tribünde “Galiba kaybediyoruz abi” diyorsun. Mutluluklar sonrasında müzikle geçinebildiğim, daha umutlu olduğum bir dönem açılmıştı ama son yıllarda önümü görmekte zorlandığım, kendimi zaman zaman yalnız ve çaresiz hissettiğim anlar oldu. Ama şarkının ruhunda pes etmek yok: “Galiba kaybediyoruz abi ama enseyi de karartmayalım, bakacağız bir çaresine” diyen bir direnç var.

“Kiralık Yerde Krallık” hem bireysel varoluşa hem de içinde yaşadığımız çağa dair çok güçlü bir metafor taşıyor. Senin için krallık kurduğun o kiralık yer neresi sence?

Bu dünya abi… En basit haliyle “Dünya kimseye kalmaz” fikri. Şarkıda “Üçüncü kattan şeytanlarımı silkeledim, izliyorum” diyorum. Bu söz Eskişehir Caz Festivali’ndeki bir konser öncesinden doğdu. Yol yorgunu, soundcheck yapamamış, çok gergin bir halde sahneye çıkmıştım. Ama sahnede o kadar güzel bir kalabalık vardı ve öyle eğlendik ki, konser bitiminde Ezgi bana “Sahnedeyken içindeki bütün negatifleri, şeytanları kovdun” dedi. Gerçekten de konser sonrası eve döndüğümde işe yaradığımı, kendi değerimi hissederim. Şarkının özünde çağın bencilliğine, faydacılığına bir duruş ve yara bere içinde de olsa yaşamaya devam etme iradesi var. İkinci ve son bölümü bilerek çok karanlık kurguladım. Hatta albüm kapağında da o karanlık ve ateş teması vardır; kendimi orada “yanan bir Barış”, adeta cehennemden bildiren biri gibi tasvir ettim. Arkada çanların çaldığı, ritmin sertleştiği, trompetlerin üst üste bindiği o yoğun final, hayatta kalmanın ve sürdürmenin zorluğunu ama yine de “Buradayız” deme inadını anlatıyor.

“Balkonda okey taşlarının şıkırtısı ve tüplü televizyondan sızan o sıcak ışık…”

Albümü ‘2001 Yaz Tatili Nasıl Geçti?’ ile kapatıyorsun. Neden spesifik olarak 2001 yazı? Onu çok merak ettim açıkçası. O yazın hafızandaki sesi, duygusu ya da bu albümün kapanışına bıraktığı iz neydi?

2001 yazı muazzam bir yazdı. Bir yanda Tarkan’ın “Karma” albümü, diğer yanda 12 Dev Adam efsanesi… Orta 2’den orta sona geçtiğim, büyüme ve ciddiye alınma isteğinin başladığı o yaşlardayım. Yazın bir kısmını Ayvalık’taki yazlıkta, kalanını İstanbul’da oturduğumuz sitede geçiriyordum. 16 bloklu, geniş parklı bir sitemiz vardı; gündüzleri kıran kırana futbol oynar, hava kararınca gece 12’ye kadar uzun eşek, saklambaç oynardık. Eve dönünce ertesi gün erken kalkma derdi yok… Bilgisayarda sabaha kadar FIFA 2001 oynuyorum. Odamın duvarında Goal dergisinin verdiği Bayern Münih Şampiyonlar Ligi şampiyonluğu posteri asılı. Şifo Mehmet’in Milan’a karşı oynadığı jübile maçının olduğu sene… Bu parçayı dinlediğimde gözümün önüne hep o sahne geliyor: Yaz akşamı, cırcır böceklerinin sesi, balkonda okey oynayan annemlerin taş şıkırtıları, çay bardaklarının sesi ve içerideki tüplü televizyondan sızan o sıcak ışık. Çok güvenli, çok masum bir zaman dilimiydi. Albümü böyle bir gün batımı hissiyle kapatmak istedim.

Stüdyoda neredeyse tek başına ördüğün bu çok katmanlı şarkıları sahneye taşırken nasıl bir müzikal kurgu planlıyorsun? Dinleyiciyi Gecem Ağlar Gündüze Damlar konserlerinde nasıl bir atmosfer bekleyecek?

Sahnede tek başıma çıkıp trompet çaldığım, şarkı söylediğim, gitar çaldığım, önümdeki efektlerle oynadığım 90 dakika boyunca seyirciyle birebir yoğunluk yaşadığım konserleri de çok seviyorum; üç kişilik trio formatının enerjisini de. Ama Gecem Ağlar Gündüze Damlar üflemeli katmanlarının çok yoğun olduğu bir albüm. Bu albümü gerçekten stüdyodaki ruhuyla sahneye taşımak istiyorum. En azından arkamda bir trompet, bir tenor saksafon, bir trombonun olduğu; davul, bas ve gitarın eşlik ettiği 6-7 kişilik kalabalık bir ekiple bu albümü baştan sona çalmak ve hatta bunu bir konser kaydı olarak yayınlamak gibi bir hayalim var. Tabii günümüz koşullarında böyle kalabalık bir ekibi bir araya getirmek ciddi bir maliyet benim için ama daha önceki hiçbir albümümde pek düşünmediğim bir şeyi bu albüm için yapmak istiyorum çünkü Gecem Ağlar Gündüze Damlar bunu gerçekten hak ediyor.























İlgili Yazılar
Development by Bom Ajans